Ενδοοικογενειακή βία: «Κατηγορούσα τον εαυτό μου» - Η μαρτυρία 26χρονης και τα βήματα διαφυγής

100 έως 120 καταγγελίες κάθε ημέρα… 19.500 υποθέσεις που οδηγήθηκαν στη Δικαιοσύνη μόνο το 2025… 1.300 θύματα που μεταφέρθηκαν στα νοσοκομεία. Πίσω από αυτούς τους αριθμούς, κρύβονται άνθρωποι. Κυρίως γυναίκες. Φόβος. Βία.

Τα στοιχεία που μοιράστηκε στο φόρουμ των Δελφών, ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, είναι ακόμα μια υπενθύμιση πως όταν κλείνουν οι πόρτες, πολλοί συνάνθρωποί μας υποφέρουν. Άλλοτε βουβά, άλλοτε ζητώντας βοήθεια. Κυρίως, όταν φοβούνται πλέον για την ίδια τους τη ζωή. Όπως και η Π. Μια φοιτήτρια, περίπου 26 ετών. Κατέφυγε στο κέντρο Διοτίμα -μια γυναικεία μη κερδοσκοπική οργάνωση εξειδικευμένη σε ζητήματα φύλου και ισότητας- όταν αποφάσισε πως δεν ανεχτεί άλλο την ενδοοικογενειακή βία που της ασκούσε ο σύντροφός της κι εκεί μίλησε για το σκοτάδι που έπρεπε να βιώνει καθημερινά. Ένα σκοτάδι που καταγράφηκε και προκαλεί ανατριχίλα…

«Δεν ήταν από την αρχή της σχέσης βίαιος. Η βία ξεκίνησε μετά τον πρώτο χρόνο. Ήταν σωματική και λεκτική. Υπήρχαν φορές που γινόταν πολύ επιθετικός, ιδίως όταν έπινε. Τους τελευταίους δύο μήνες, τα περιστατικά ήταν αρκετά συχνά, εβδομαδιαία. Οι επιθέσεις ξεκινούσαν πάντοτε με άγριο βρίσιμο. Μόλις τον έβλεπα έτσι καταλάβαινα ότι αρχίζει ξανά… Με χτυπούσε, με έφτυνε, μου μιλούσε εξευτελιστικά.

Τις περισσότερες φορές τα περιστατικά άρχιζαν με αφορμή τη σχέση μου με τη μητέρα μου, άλλες πάλι είχαν να κάνουν με τη ζήλια. Άλλωστε ήθελε να ξέρει ανά πάσα στιγμή που είμαι και τι κάνω. Βέβαια, από ένα σημείο και μετά δεν μπορούσα να καταλάβω ποια ήταν η αιτία ή η αφορμή των καυγάδων. Δεν υπήρχε λογική. Έτσι ένιωθα διαρκή φόβο. Περίμενα το επόμενο ξέσπασμα, που μπορούσε να γίνει ανά πάσα στιγμή».

«Είσαι ένα τίποτα. Ακούς πάντα τους άλλους»

Στην περίπτωση της νεαρής κοπέλας, που διατήρησε αυτή τη σχέση για δύο ολόκληρα χρόνια, ο παρονομαστής ήταν κοινός με άλλες περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας. Η χειριστική συμπεριφορά του θύτη, η χαμηλή αυτοπεποίθηση και η σύγχυση του θύματος, ως συνεπακόλουθο…

«Μετά από κάθε βίαιο επεισόδιο μου ζητούσε συγγνώμη, έκλαιγε, μου έλεγε ότι θα αλλάξει. Ακολουθούσε μια περίοδος που όλα ήταν μέλι γάλα, μέχρι να ξανακάνει την εμφάνιση της η βία. Όλα αυτά με είχαν ζορίσει πάρα πολύ. Ήμουν συνεχώς θλιμμένη, φοβισμένη και στεναχωρημένη. Πολλές φορές μάλιστα κατηγορούσα τον εαυτό μου ή τη μητέρα μου, για όσα συνέβαιναν. Ένιωθα ενοχές. Το πιο περίεργο ήταν ότι βρισκόμουν σε έντονη σύγχυση και όλα όσα γίνονταν μου έμοιαζαν θολά, σαν να μην τα έχω ζήσει εγώ, σαν να μην ήμουν σίγουρη για το βίωμά μου.

Φυσικά εκείνη την περίοδο δεν είχα καθόλου αυτοπεποίθηση. Δεν πίστευα στον εαυτό μου. Άλλωστε εκείνος διαρκώς με υποβίβαζε, ήθελε να είμαι πιο κάτω, μου έλεγε συχνά: ‘’Είσαι ένα τίποτα. Ακούς πάντα τους άλλους’’. Έτσι έμενα στη σχέση. Έκανα υπομονή. Πίστευα ότι μπορεί να αλλάξει. Είχα δει την καλή του πλευρά και θεωρούσα ότι θα ξαναγίνει όπως παλιά. Σταδιακά ο κόμπος έφτανε στο χτένι. Μετά από ένα περιστατικό που με χτυπούσε για ώρα με ζώνη, είπα στη μητέρα μου όσα ζούσα».

Αυτή ήταν και η στιγμή που η Π. έσωσε τη ζωή της και κατάφερε να ξαναβγεί στο φως. Ο κακοποιητικός σύντροφος έκατσε στο εδώλιο του κατηγορούμενου και καταδικάστηκε για τα αδικήματα που είχε διαπράξει.

Χειριστικοί οι θύτες, οποιοσδήποτε μπορεί να είναι το θύμα

Η απονομή δικαιοσύνης ενώπιων των αρχών, είναι μια διαδικασία απελευθερωτική για κάποια θύματα, ιδιαίτερα οδυνηρή ωστόσο για κάποια άλλα, που δυσκολεύονται να τη διαχειριστούν, μας λέει η κυρία Έρικα Καζάνη, δικηγόρος στο κέντρο Διοτίμα, που παρέχει δωρεάν, νομική βοήθεια, δικαστική εκπροσώπηση, ψυχοκοινωνική υποστήριξη κι επαγγελματική συμβουλευτική. Θύματα στα οποία δεν μπορεί ν’ αποδοθεί συγκεκριμένο «προφίλ», μας εξηγεί, καθώς η ενδοοικογενειακή βία μπορεί να «κρύβεται» πίσω από οποιοδήποτε σπίτι, ανεξαρτήτως κοινωνικών χαρακτηριστικών ή βιοτικού επιπέδου…

«Η ενδοοικογενειακή βία είναι ένα φαινόμενο, μια συμπεριφορά που διαρρηγνύει κοινωνικά, οικονομικά, ταξικά, οποιουδήποτε είδους στεγανά. Αυτό μας λέει η εμπειρία μας. Μπορεί μία επιζώσα έμφυλης-ενδοοικογενειακής βίας να ανήκει σε οποιαδήποτε τάξη, να έχει οποιαδήποτε οικογενειακή κατάσταση, εκπαιδευτικό επίπεδο, βαθμίδα μόρφωσης κλπ. Αυτό που μπορεί να έχει μία διαφορά, είναι φυσικά στην πρόσβαση που θα έχει σε νομική εκπροσώπηση αν έχει ή δεν έχει τα μέσα για να μπορέσει ν’ απευθυνθεί σε δικηγόρο.

-Από τα θύματα που έχετε εκπροσωπήσει, τι είναι αυτό τελικά που τα έχει κάνει να πάρουν την απόφαση, να πουν φτάνει, δεν πάει άλλο;

Η κάθε υπόθεση είναι πολύ συγκεκριμένη και το κάθε άτομο έχει τα δικά του όρια και τις δικές του κόκκινες γραμμές. Όμως, αν θα μπορούσα να κάνω μια γενίκευση, αυτή θα εξαρτώνταν από το πλαίσιο στο οποίο εκδηλώνεται η βία. Δηλαδή, όταν υπάρχουν και ανήλικα -αν τυχόν το ανήλικο μέλος είναι παρόν στο περιστατικό- είναι αρκετά σύνηθες να λειτουργήσει ως μια αφορμή ότι… «τώρα πλέον πρέπει να ζητήσω βοήθεια. Δεν στρέφεται μόνο εναντίον μου, αλλά γίνεται και μπροστά στο παιδί». Συνήθως αυτό είναι ένα turning point. Επίσης, μπορεί να έχει να κάνει με την ένταση του περιστατικού.»

«Φτιάξε ένα πλάνο φυγής» - Αυτά είναι τα βήματα

Σωματική κακοποίηση, ψυχολογική βία, λεκτική, οικονομική, σεξουαλική. Η ενδοοικογενειακή βία «φορά» πολλούς μανδύες, το αναγκαίο πλάνο διαφυγής -ωστόσο- έχει πολύ συγκεκριμένα βήματα, εξηγεί η κυρία Νατάσα Κεφαλληνού, υπεύθυνη επικοινωνίας του κέντρου…

«ΒΗΜΑ 1: Απευθύνσου σε φορείς και υπηρεσίες που υποστηρίζουν θύματα έμφυλης βίας για να λάβεις την απαραίτητη ενημέρωση, πληροφόρηση και στήριξη. Γραμμή SOS 15900 (αστική χρέωση) e-mail στο sos15900@isotita.gr

ΒΗΜΑ 2: Αν υπάρχει κάποιος γείτονας που εμπιστεύεσαι εξήγησέ του την κατάσταση και ζήτησέ του να καλέσει την αστυνομία εάν αντιληφθεί ότι βρίσκεσαι σε κίνδυνο

ΒΗΜΑ 3: Μάθε τα παιδιά σου να μην μπαίνουν στη μέση όταν υπάρχει ξέσπασμα βίας. Εξήγησέ τους πως να καλούν το 100 σε περίπτωση ανάγκης

ΒΗΜΑ 4: Κατάγραψε σε ένα τετράδιο, καλά φυλαγμένο, όσες περισσότερες λεπτομέρειες μπορείς από τα περιστατικά κακοποίησης: ημερομηνία και ώρα, τοποθεσία

ΒΗΜΑ 5: Άρχισε να μαζεύεις έγγραφα που «τεκμηριώνουν» τα περιστατικά κακοποίησης. Συγκεκριμένα: βεβαιώσεις ή αντίγραφα καταγγελίας σε αστυνομία/εισαγγελία, γνωμάτευση γιατρού, ιατροδικαστική έκθεση κ.ά.

ΒΗΜΑ 6: Συγκέντρωσε όλα τα απαραίτητα έγγραφα, τόσο τα δικά σου όσο και των παιδιών σου: ταυτότητα, βιβλιάριο υγείας, διαβατήριο, κάρτες , βιβλιάρια τραπεζικών λογαριασμών, δίπλωμα οδήγησης κ.α.

ΒΗΜΑ 7: Απομνημόνευσε τα τηλέφωνα που μπορεί να σου χρειαστούν σε περίπτωση ανάγκης: π.χ. Αστυνομία (100 ή 112), ΕΚΑΒ (166), Πυροσβεστική (199), Γραμμή SOS 15900

ΒΗΜΑ 8: Απευθύνσου σε κάποιον έμπιστο συγγενή ή φίλο, που είσαι σίγουρη ότι θα σε βοηθήσει σε περίπτωση ανάγκης. Δώσε του να φυλάξει μια βαλίτσα με όλα τα είδη πρώτης ανάγκης που έχεις μαζέψει

ΒΗΜΑ 9: Προσπάθησε να εκπαιδεύσεις τον εαυτό σου στην ασφαλή διαφυγή. Εντόπισε την οδό που θα σε απομακρύνει από το σπίτι με ταχύτητα και ασφάλεια

ΒΗΜΑ 10: Μετά τη φυγή, απόφυγε να μείνεις στο σπίτι κάποιου ατόμου που γνωρίζει ο κακοποιητής. Αν δεν έχεις σπίτι ή χρήματα απευθύνσου σε κάποιον από τους 21 Ξενώνες της Γενικής Γραμματείας Ισότητας και Οικογενειακής Πολιτικής και του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ), που έχουν απόρρητη διεύθυνση. Για να παραπεμφθείς σε ξενώνα, χρειάζεται να καλέσεις στο 15900 ή σε κάποιο συμβουλευτικό κέντρο.»

«Υπάρχει τιμωρία - 500 δράστες βρίσκονται στη φυλακή»

Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο το 2025, 1.600 θύματα έλαβαν προστασία σε δομές φιλοξενίας (safe houses). Συνολικά, καταγράφηκαν πάνω από 30.000 κλήσεις για περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, ενώ περισσότερες από 5.000 γυναίκες εγκατέστησαν την εφαρμογή panic button. Αριθμοί που ναι μεν αντικατοπτρίζουν τη σκληρή αλήθεια, ωστόσο υπάρχουν και πολλές άλλες περιπτώσεις που δεν καταγγέλλονται ποτέ, σημειώνει με νόημα η δικηγόρος Έρικα Καζάνη…

«Είναι σίγουρα ένας πολύ μεγαλύτερος αριθμός. Νομίζω ότι μπορούμε να αντιληφθούμε ότι δεν είναι συμπεριφορές οι οποίες είναι μετρήσιμες, με την έννοια ότι καταγράφονται μόνον όσες φτάνουν στο αστυνομικό τμήμα. Δυστυχώς η επικαιρότητα μας το έχει αποδείξει αυτό πολλάκις, για το ποια είναι η σκληρή πραγματικότητα κι η έκταση του φαινομένου. Είναι σημαντικό όμως να γίνεται λόγος, όχι τόσο για τα νούμερα όσο για το φαινόμενο, έτσι ώστε να χτίζεται ένα πλαίσιο που θα κάνει την επιζώσα να αισθάνεται περισσότερο άνετα, να φοβάται λιγότερο και να μπορεί να μιλήσει.»

Σύμφωνα με τον κύριο Χρυσοχοΐδη, το 2026 καταγράφεται μείωση περίπου 15% στα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, καθώς οι δράστες έχουν αντιληφθεί ότι πλέον υπάρχει τιμωρία και περίπου 500 δράστες βρίσκονται σήμερα στη φυλακή.